actueel

In de cantatediensten in de Nieuwe Kerk wordt kerkmuziek in een liturgisch kader uitgevoerd. Het accent ligt op de cantates van J.S. Bach, maar ook vele andere componisten komen aan bod.

Naast het Cantate Consort en de Cantorij van de Nieuwe Kerk zetten professionele solisten en gespecialiseerde barokmusici zich daarvoor in. Zonder hun deskundigheid, groot enthousiasme en passie voor deze muziek zouden de cantatediensten ondenkbaar zijn.

Wij hopen u te ontmoeten in de sfeervolle 17de eeuwse Nieuwe Kerk om met ons te genieten van de schoonheid en veelzijdigheid van de kerkmuziek.

–  –  –

De eerst volgende cantatedienst is op:  

1 december 2019

Meine Seele erhebt den Herren   BWV 10   J.S. Bach

Cantate Consort, solisten en barokorkest o.l.v. Jelte Hulzebos

Solisten:
Esther Ebbinge – sopraan
Anneloes Volmer – alt
Sebastian Brouwer –  tenor
Joep van Geffen – bas

Barokorkest:
Helmut Riebl – viool
Noortje Zanen – viool
Laura Bruggen – altviool
Alexandra Mikheeva – tromba
Waldemar Bomba – hobo
Dorota Gorlow – hobo
Mathilde van Wijnen – cello
Severiano Paoli – violone
Pieter Pilon – orgel

Voorganger: ds. Evert Jan Veldman
Organist: Stef Tuinstra

Toelichting op het werk:

De cantate werd in 1724 voor het Feest van Maria’s visitatie (2 juli) geschreven.  Uitgangspunt van de cantatetekst is de vaste lezing voor dit feest Lucas 1: 39 – 56 (de lofzang van Maria). De melodie van het Duitstalige Magnificat vormt de basis van deze koraalcantate. Traditiegetrouw  werd dit in de vesper te Leipzig gezongen op de gregoriaanse  melodie in een vierstemmige zetting van Johann Hermann Schein.
De onbekende tekstdichter heeft de bestaande tekst van het lied overgenomen in de delen 1, 5 en 7. Het tweede, derde, vierde en zesde deel is vrije proza welke gebaseerd is op de resterende coupletten.

Het openingsdeel begint met een concertante instrumentale inleiding waarna het koor de eerste regel van het koraalmelodie inzet; de sopranen zingen daarbij versterkt door de trompet de melodie, daar omheen een beweeglijk stemmenspel. De derde en vierde regel van de melodie klinkt in de altpartij en in de laatste veertien maten horen we alle stemmen zich vrij bewegen.

De daarna volgende sopraanaria valt op door haar virtuoze coloraturen. De tekst ‘Herr der du stark und mächtig ist’ wordt door middel van toonherhalingen en een kloppende ritmiek muzikaal verbeeld. Het veelvuldig gebruik van het octaaf (totale toonomvang), in sprongen, toonladders en drieklanken, staat symbool voor de allesomvattende macht van God.

Het secco-recitatief heeft een opvallend afsluitend ariosogedeelte op de woorden ‘wie Spreu zerstreun’ (als kaf verstrooien).

In de volgende basaria bestaat de begeleiding uit het continuo, de verschillende tekstgedeelten worden afgewisseld door een ritornel (een instrumentaal refrein).
De tekst wordt muzikaal onderstreept door een aanhoudend motief van zestiende noten in de bas dat steeds op de laagste toon van het continuo eindigt, lees: Schwefelpfuhl.

Het duet voor tenor en alt volgt de tekst uit Lucas ‘Hij heeft zich Israël, zijn knecht, aangetrokken, om te gedenken aan barmhartigheid’. Het continuo en de zangstemmen imiteren  elkaar terwijl de trompet de melodie van het koraal speelt.

Bach maakte een orgeltranscriptie van dit duet voor de reeks van zes cantatearia’s, de zogenaamde Schübler-koralen. Stef Tuinstra speelt deze versie aan het begin van de dienst.
De tekst van het daarop volgende recitatief is gebaseerd op Lucas 1: 55 ‘… gelijk Hij gesproken heeft tot onze vaderen – voor Abraham en zijn nageslacht’.
De cantate eindigt met de doxologie (Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige Geest) in een vierstemmige koor- en orkestzetting.

Jelte Hulzebos

Enige info over koor, dirigent en solisten

   Het koor:
Het Cantate Consort is in 1992 opgericht ten behoeve van de cantatediensten die maandelijks in de Nieuwe Kerk in Groningen worden gehouden. Sinds de oprichting staat het onder leiding van Jelte Hulzebos. Het verleent jaarlijks een zestal malen medewerking aan deze diensten, waarin geestelijke muziek in een liturgische context wordt uitgevoerd – vaak cantates van Bach, maar ook werken uit de vroege Duitse barok (Schütz, Schein, Bruhns, Buxtehude), hun Italiaanse voorgangers (Gabrieli, Monteverdi) en muziek uit de renaissance (Byrd, Orlando di Lasso, Palestrina). Zangers uit verschillende koren en ensembles uit Groningen worden per project uitgenodigd om in het Cantate Consort te zingen.

  De dirigent
Jelte Hulzebos studeerde orgel en klavecimbel aan het conservatorium te Groningen bij Wim van Beek en Jacques Ogg.
Hij behaalde voor orgel het Einddiploma Solospel ‘Cum Laude’ en zijn
klavecimbelstudie sloot hij af met het behalen van het diploma Uitvoerend Musicus.
Hij verwierf  het diploma Bachelor of Music voor orkestdirectie aan de Hogeschool voor de Kunsten Constantijn Huygens en het diploma voortgezette studie orkestdirectie aan de Messiaenacademie, beide bij Tilo Lehmann.

Als organist van de Nieuwe Kerk te Groningen is hij de vaste bespeler van het Timpe orgel uit 1831. Sinds 1991 speelt hij een belangrijke rol in de organisatie en uitvoering van de maandelijkse cantatediensten in deze kerk. Daar voerde hij talrijke werken uit de 17de en 18de eeuw uit, waaronder Bach’s Hohe Messe, de Johannes-Passion en het Weihnachtsoratorium.

Jelte Hulzebos is dirigent van het Cantate Consort en het Gronings Kamerkoor.
Naast zijn concerterende activiteiten als organist, klavecinist en dirigent doceert hij in dezelfde vakgebieden.

Orgelopnamen verschenen op zijn eigen cd label Cambiata Records waaronder de veel geprezen cd, Scheidemann, Sweelinck, Tunder en Bach in de Martinikerk te Groningen.
(www.jeltehulzebos.com)

   De solisten
Esther Ebbinge (sopraan) studeerde aan het conservatorium van Zwolle bij Lodewijk Meeuwsen en volgde na haar studie zanglessen bij Lenie van den Heuvel en Jard van Nes.Ze volgde masterclasses bij o.a. Emma Kirkby, Nancy Argenta, Charlotte Margiono.Haar repertoire omvat o.a. vele cantates en passies van J.S.Bach, oratoria van Händel, opera’s van A.Scarlatti en Purcell en missen van Mozart en Haydn.Als soliste werkte Esther met dirigenten als Gustav Leonhardt, Daniël Reuss, Ton Koopman, Peter Dijkstra en Jos van Veldhoven.Ze zingt in het koor van het Amsterdam Baroque Orchestra&Choir o.l.v. Ton Koopman.  In 2012 maakte ze met dit gezelschap haar solodebuut en heeft sindsdien meerder projecten bij hen als solist opgetreden.

Anneloes Volmer  (alt) zingt zowel als freelancer bij het Groot Omroepkoor als solistisch in verscheidene koorprojecten en in cantatediensten. Zo zong ze bijvoorbeeld de alt- en mezzosopraansolo’s van de Hohe Messe, het Weihnachtsoratorium, de Johannespassion en de Matthäuspassion van J.S. Bach. Ook verzorgt ze graag liedrecitals met piano- of orgelbegeleiding en heeft ze een bloeiende lespraktijk. In november 2006 zong Anneloes in aanwezigheid van Koningin Beatrix de wereldpremière van het stuk “Aussagen” van de Nederlandse Componist Hans Kox, een stuk voor zang en strijkkwartet, gebaseerd op citaten van wijlen Prins Claus. Anneloes genoot haar opleiding klassiek zang aan de conservatoria van Utrecht en Groningen en wordt momenteel gecoacht door Miranda van Kralingen. Naast haar zangstudie studeerde Anneloes Duitse Taal en Cultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen. In 2003 studeerde ze daar af.

Sebastian Brouwer (tenor) begon met zingen in het Stadsjongenskoor Oldenzaal. Sinds de afronding van zijn zangstudies aan de conservatoria van Enschede en Amsterdam heeft de carrière van Sebastian Brouwer hem niet alleen op de grootste podia van Europa gebracht, maar ook naar tournees en concertseries in de Verenigde Staten (2004), Australië (2002) en Zuid-Amerika (2010-2011). Op de meest belangrijke Nederlandse muziekfestivals en -series heeft hij gezongen met orkesten als het Koninklijk Concertgebouworkest en het Radio Filharmonisch Orkest en gewerkt onder de bâton van dirigenten als Edo de Waart, Jaap van Zweden, Roy Goodman, Ton Koopman en Jan Willem de Vriend. Zijn stem was ook te horen op radio en televisie.
Sebastian Brouwer heeft een zeer breed georiënteerd repertoire. Hij is een veelgevraagd vertolker van de grote vocale werken van J.S. Bach.

Joep van Geffen (bas/bariton) is sinds september 2008 lid van het Groot Omroepkoor. Hij werd geboren in 1977 in Nijmegen. Hij werkte eerst zes jaar als kok, had zangles van Cornelia Burgers en zong als freelancer bij diverse projecten. Daarna startte hij zijn studie aan het ArtEZ Conservatorium. Joep voltooide deze opleiding in 2006 en vervolgde zijn studie aan de Messiaen Academie bij Harry van Berne, Harry van der Kamp en Elena Vink. Hij volgde masterclasses bij Carolyn Watkinson, Beryl Foster, Michael Chance en David Wilson Johnson.

Behalve in het Groot Omroepkoor zingt Joep van Geffen ook in het professionele kamerkoor Cappella Amsterdam onder leiding van Daniel Reuss en in vocaal ensemble Capella Isalana onder leiding van Klaas Stok.
Hij treedt op als solist in diverse oratoria en operaprojecten en geeft regelmatig liedrecitals. Solistisch was hij te horen in onder meer cantates van Bach, Bernsteins Trouble in Tahiti, A Hand of Bridge van Samuel Barber, King Arthur van Purcell, La Serva Padrona van Pergolesi en L’Elisir d’amore van Donizetti.
Joep van Geffen is in zijn vrije tijd nog steeds werkzaam als kok, gespecialiseerd in de Italiaanse keuken, en werkt op projectbasis bij borrels, feesten en diners.

–  –  –

Het gehele programma van seizoen 2019 – 2020 kunt u vinden op de pagina “Cantatediensten”.

–  –  –

Een artikel in het Dagblad van het Noorden van dinsdag 3 april 2018 over Jelte Hulzebos en de cantatediensten vindt u op de pagina “Jelte Hulzebos”.