actueel

In de cantatediensten in de Nieuwe Kerk wordt kerkmuziek in een liturgisch kader uitgevoerd. Het accent ligt op de cantates van J.S. Bach, maar ook vele andere componisten komen aan bod.

Naast het Cantate Consort en de Cantorij van de Nieuwe Kerk zetten professionele solisten en gespecialiseerde barokmusici zich daarvoor in. Zonder hun deskundigheid, groot enthousiasme en passie voor deze muziek zouden de cantatediensten ondenkbaar zijn.

Wij hopen u te ontmoeten in de sfeervolle 17de eeuwse Nieuwe Kerk om met ons te genieten van de schoonheid en veelzijdigheid van de kerkmuziek.

–  –  –

Afgelopen vrijdag is in het overleg van Grapperhaus met het CIO (een soort Contactgroep vanuit de kerken met de overheid) besloten dat de kerken ingaande 28 april weer 30 bezoekers mogen ontvangen. Dat is wat ons betreft niet aan dovemans oren gezegd!
We gaan dus weer werken op de wijze zoals we dat ook deden in de maanden oktober, november en december. Op de website van de Nieuwe kerk (www.nieuwekerkgroningen.nl) vindt u (binnenkort) weer aangegeven hoe u zich kunt aanmelden. Het aantal aanmeldingen laten we weer oplopen tot zo’n 60 om daarna te gaan loten. Bij het loten laat ik meewegen wie zijn uitgeloot in de bovengenoemde maanden. 
Aanmelden kan ook direct via deze link:

https://nieuwekerkgroningen.nl/nieuws/wo-gehest-du-hin-cantatedienst-op-2-mei/

Overigens blijven we werken aan de verbetering van de kwaliteit van de livestream via Kerkomroep en YouTube. Binnen de huidige mogelijkheden hebben we nog één optie, en dat is het anders plaatsen van de (zeer professionele) microfoon van Stef Tuinstra. Als ook dat niet naar wens gelukt gaan we over op een andere aanpak.
De Orde van Dienst kunt u weer downloaden met de knop linksboven op deze site.

De eerstvolgende cantatedienst: Zondag 2 mei om 17.00 uur.
Uitgevoerd wordt: Cantate BWV 166: Wo gehest du hin (J.S. Bach)
Uitvoerenden zijn: Solisten en barokorkest o.l.v. Jelte Hulzebos

Voorganger: ds. Tirtsa Liefting
Organist: Mannes Hofsink

Het orkest:
Helmut Riebl – viool
David Alonso Molina – viool
Rachael Yates – altviool
Vincent van Ballegooijen – hobo
Mathilde van Wijnen – bas de violon
Pieter Pilon – orgel
Jelte Hulzebos – dirigent

De solisten:
Sopranen Cantate Consort
Eske Tibben – alt
Mattijs Hoogendijk – tenor
Roele Kok – bas

Toelichting:
Direct na zijn aanstelling als cantor van de Thomaskirche in Leipzig in 1723 begint Bach aan de eerste complete jaargang cantates. Op 7 mei 1724 schrijft hij voor zondag ‘Cantate’, de vierde zondag na Pasen, BWV 166 ‘Wo gehest du hin’. Volgens de kerkelijke kalender is dat vandaag, vandaar de keuze voor deze cantate. De naamgeving ‘Cantate’ voor deze zondag slaat op de introïtuspsalm Cantate Domino canticum novum, Psalm 98.

De evangelielezing voor deze zondag is Johannes 16: 5-15 waar Jezus in zijn afscheidsrede zegt: ‘…niemand van jullie vraagt: ‘Waar gaat u naartoe?’ Met deze tekst opent de bas de cantate als ‘vox Christi’. De vraag vormt het uitgangspunt voor de cantatetekst; eerst als bijbelcitaat en vervolgens als vraag gericht aan ‘du’ als gelovige. ‘Mensch, wo gehest du hin’ zingt de tenor in de hierop volgende aria. Het antwoord luidt ‘Ich will an den Himmel denken und der Welt mein Herz nicht schenken’. In het aansluitende koraal klinkt de bede om deze gedachte vast te houden. In het basrecitatief wordt dat verder uitgewerkt: De vreugde in deze wereld kan snel verdwijnen, als regenwater dat wegvloeit. Het recitatief eindigt met de waarschuwende woorden: ‘So kann doch wohl in besten Tagen ganz unvermut’ die letzte Stunde schlagen’. In de altaria wordt dit laatste beaamd; de dag lacht ons toe maar ’s avonds kan het onvermoed anders zijn. In het slotkoraal klinkt de bede ‘Mein Gott, ich bitt durch Christi Blut: mach’s nur mit meinem Ende gut!’.

In dit eerste jaargang experimenteert Bach met de cantatevorm. In BWV 166 is de structuur als volgt: Bijbelspreuk (bas) – aria – koraal – recitatief – aria – koraal.
In het openingsdeel wordt de vraag ‘wo gehest du hin?’ schier eindeloos herhaald, 14 x in totaal. (was dat niet de som van b+a+c+h?) De onzekerheid en het vragen worden zowel instrumentaal als vocaal doormiddel van steeds wisselende intervallen en dissonante harmonieën op het woord ‘wohin’ geïllustreerd.
De tenoraria is een reconstructie door de Neue Bachausgabe waarbij de waarschijnlijk ontbrekende vioolpartij is gebaseerd op een orgeltrio BWV 584. Enkele opvallende elementen in het B-gedeelte zijn de lange notenwaarden op ‘stehen’ en de plotse modulatie naar Es-groot in de laatste maat die  het vraagteken onderstreept.
Aansluitend zingen de sopranen in lange notenwaarden het koraal ‘Ich bitte dich, Herr Jesu Christ’ van Bartholomäus Ringwaldt (1582). De instrumentale begeleiding bestaat uit unisono spelende viool I/II en altviool. Zij spelen een contrastrijke tegenstem ten opzichte van de koraalmelodie, die ontwikkeld is uit het openingsmotief.
Het secco-recitatief en de aria vormen een paar want de waarschuwende woorden in het recitatief worden door de alt voortgezet. Ondanks de vermanende tekst klinkt hier een luchtige dans, vol coloraturen als kleuring voor ‘wenn das Gelücke lacht’. Bach weet op een sublieme wijze de tekst te verbinden met de klank en benut alle mogelijkheden die de barokcomponist ter beschikking staan.
Het slotkoraal, het eerste couplet van het lied ‘Wer weiß, wie nahe mir mein Ende’ van Ämilie Juliane von Schwarzenburg – Rudolstadt (1686) is een bede om Gods nabijheid aan het einde van het aardse leven.

Jelte Hulzebos

 Enige info over dirigent en solisten 

Dirigent:
Jelte Hulzebos studeerde orgel en klavecimbel aan het conservatorium te Groningen bij Wim van Beek en Jacques Ogg. 
Hij behaalde voor orgel het Einddiploma Solospel ‘Cum Laude’ en zijn klavecimbelstudie sloot hij af met het behalen van het diploma Uitvoerend Musicus.
Hij verwierf  het diploma Bachelor of Music voor orkestdirectie aan de Hogeschool voor de Kunsten Constantijn Huygens en het diploma voortgezette studie orkestdirectie aan de Messiaenacademie, beide bij Tilo Lehmann. 
Sinds 1991 speelt hij een belangrijke rol in de organisatie en uitvoering van de maandelijkse cantatediensten in deze kerk. Daar voerde hij talrijke werken uit de 17de en 18de eeuw uit, waaronder Bach’s Hohe Messe, de Johannes-Passion en het Weihnachtsoratorium. 
Jelte Hulzebos is dirigent van het Cantate Consort en het Gronings Kamerkoor en één van de organisten van de Nieuwe Kerk.
Naast zijn concerterende activiteiten als organist, klavecinist en dirigent doceert hij in dezelfde vakgebieden.
Orgelopnamen verschenen op zijn eigen cd label Cambiata Records waaronder de veel geprezen cd, Scheidemann, Sweelinck, Tunder en Bach in de Martinikerk te Groningen.

(www.jeltehulzebos.com)

Solisten:

Eske Tibben (alt/mezzosopraan) groeide op in een muzikale familie. Zij zong en speelde piano vanaf haar vroege jeugd. Klassieke zang studeerde ze aan het Prins Claus Conservatorium te Groningen met hoofdvakdocenten Hanneke de Wit, Marion van den Akker en Marcel Boone. Deze studie rondde zij in juni 2015 glansrijk af .
De laatste jaren heeft Eske zich ontwikkeld tot een veelgevraagd soliste, geliefd om haar bijzondere, warme timbre (o.a. Passionen, Weihnachtsoratorium en cantates van J.S. Bach, Messiah van G.F. Händel, Elias en Paulus van F. Mendelssohn). Hiernaast zong zij in ensembleverband bij Consensus Vocalis, Bachkoor Holland en Ars Musica . Masterclasses volgde Eske onder meer bij Margreet Honig, Amand Hekkers, Claron McFadden, Valerie Guillorit, Paul Triepels, Nico van der Meel en Jard van Nes (voor deze laatste ontving zij een beurs van het Willem Mengelberg Fonds).

Mattijs Hoogendijk (tenor) begon zijn zangstudie bij Riekje Bakker en Felix Schoonenboom aan het conservatorium in Zwolle. Hij studeerde cum laude af met het programma Dichterliebe van Robert Schumann en de rol van Tamino uit Mozart’s Zauberflöte.Met zijn soepele stem, lyrische geluid en gemakkelijke hoogte heeft Mattijs zich ontwikkeld tot een veelzijdig zanger met een breed repertoire.Mattijs is een veelgevraagd oratorium- en concertzanger. Zo zong hij Die sieben letzte Worte (Schütz) en Membra Jesu Nostri (Buxtehude) o.l.v. Jos van Veldhoven. De Passionen van Bach, Messiah van Händel, het Mozart Requiem en Rossini’s Petite Messe Solennelle behoren tot regelmatig terugkerend repertoire. Mattijs werkt regelmatig mee aan concerten en cd-opnames van professionele ensembles binnen- en buitenland. Hij is freelancer bij Cappella Amsterdam en het Nederlands Kamerkoor en deed projecten met Ton Koopman, Masaaki Suzuki en Vox Luminis.

Roele Kok (bas) studeerde piano aan het Prins Claus Conservatorium in Groningen. Hij studeerde daar in 2010 af bij Paul Komen. Zijn eerste zanglessen kreeg hij in 2008 van Hanneke Tichelaar in Groningen. Sinds 2009 studeerde hij klassieke zang, eveneens aan het Prins Claus Conservatorium. Zijn docenten waren Anneloes Volmer, in de vooropleiding, en Hanneke de Wit. Hij sloot deze studie in juni 2014 succesvol af.Hij volgde masterclasses bij Marion van den Akker, Claron McFadden, Marcel Rijans, Rian de Waal en Margreet Honig. Liedklassen volgde hij bij Eelko Moolenaar en Marien van Nieukerken.Verder studeerde Roele, als pianist, liedbegeleiding in de Masteropleiding van het Artez-conservatorium te Zwolle bij Marien van Nieukerken. Hij sloot die studie in januari 2013 af.Roele is actief als solist en als koorzanger bij Capella Frisiae, de Nederlandse Bach Academie, Consensus Vocalis en Kamerkoor Provocanto.

Komende cantatedienst  6 juni 2021:  Jesu meine Freude BWV 227 J.S.Bach
Cantate Consort en continuo o.l.v. Jelte Hulzebos  (onder voorbehoud)
Voorganger: ds.Ruth Peetoom
Organist: Stef Tuinstra

De motetten die Johann Sebastian Bach componeerde waren bestemd voor begrafenisplechtigheden van hooggeplaatste burgers in Leipzig, zogenaamde Gedächtnispredigten.
‘Jesu, meine Freude’ is de meest omvangrijke; het bestaat uit de 6 strofen van het koraal ‘Jesu, meine Freude’ en tevens vijf delen op teksten uit de brief van Paulus aan de Romeinen. Elk van de 11 delen heeft een geheel eigen muzikale structuur met een wisselende stemmenbezetting, meest vijfstemmig en soms driestemmig.

– – –

– – –

Op de pagina “Cantatediensten” kunt u het (voor de pandemie) geplande programma lezen van het seizoen 2020 – 2021.

–  –  –

Een artikel in het Dagblad van het Noorden van dinsdag 3 april 2018 over Jelte Hulzebos en de cantatediensten vindt u op de pagina “Jelte Hulzebos”.