actueel

30 jaar Cantates in de Nieuwe Kerk

Het seizoen 2022-2023 is het DERTIGSTE jaar dat de serie Cantatediensten in de Nieuwe Kerk wordt georganiseerd. Na enkele voorzichtige pogingen in 1991 met een tweetal cantatediensten werd het jaar daarop een reeks van acht cantatediensten georganiseerd. Inmiddels zijn we de 200 ruim gepasseerd en is er een schat aan prachtige kerkmuziek tot klinken gebracht. Daaronder vele cantates, missen, motetten, oratoria en passionen van Bach, maar ook veel werken van Schütz, Schein, Buxtehude, Bruhns, Gabrieli, Monteverdi, Purcell, Rameau, Brahms, en anderen. Soms in kleine bezettingen maar ook groots opgezette werken voor vier koren en royale instrumentale bezetting. De lijst met uitgevoerde werken staat op onze website.

Dit jaar zullen we de 30 jaar cantatediensten in de Nieuwe Kerk feestelijk accentueren met een uitvoering van de Hohe Messe van Bach.

Maar er is natuurlijk meer, bijvoorbeeld Ein Deutsches Requiem van Brahms in de versie voor quatre-main piano en een uitvoering van de Matthäuspassion van Schütz.

De geprogrammeerde kerkmuziek is van topkwaliteit en met de kundige en enthousiaste inzet van alle betrokken musici, solisten en koorzangers kunnen we rekenen op een feestelijk seizoen.

De eerst volgende Cantatedienst is op zondag 2 oktober
Uitgevoerd wordt: Wo Gott der Herr nicht bei uns hält BWV 178 J.S. Bach (1685 – 1750)
Uitvoerenden zijn het Cantate Consort, barokorkest en solisten o.l.v. Jelte Hulzebos

Solisten:
David van Laar – altus
Han Warmelink – tenor
Roele Kok – bas

Orkest:
Helmut Riebl – viool
David Alonso Molina – viool
Rachel Yates – altviool
Dorota Gorlow – hobo
Waldemar Bomba – hobo
Mathilde van Wijnen – bas de violon
Pieter Pilon – orgel

Voorganger: ds. Evert Jan Veldman
Organist: Mannes Hofsink

Toelichting op het uit te voeren werk
Bach schreef de cantate ‘Wo Gott der Herr nicht bei uns hält’ BWV 178 voor de 8ste zondag na Trinitatis in 1724. De cantate is er een in de reeks zogenaamde koraalcantates waar Bach in dat jaar een dertigtal van schreef. In dit geval gaat het om het koraal ‘Wo Gott der Herr nicht bei uns hält’ van Justus Jonas. De koraaltekst is een strofische versie van Psalm 124 en sluit tevens aan bij de woorden uit de evangelielezing voor die zondag, Mattheus 7: 12-17, waarin Jezus waarschuwt voor valse profeten. De tekstdichter neemt zes strofen integraal over, te weten in de delen 1, 2, 4, 5, 7 en 8. De  delen 3 en 6 zijn aria’s, getoonzet op vrije poëzie. De instrumentale bezetting bestaat uit 2 hobo’s en de gebruikelijke strijkersbezetting.
Het openingskoor is een grote koraalfantasie waarbij de melodie in de sopraan klinkt. Na een instrumentale inleiding volgt in maat 14 de koorinzet met de eerste frase van het koraal in een harmonische zetting. In de overige frasen wordt de melodie door de zangstemmen imiterend ingevuld, steeds afgewisseld door instrumentale intermezzi met zestiende noten en gepunteerde ritmiek. Bach creëert een prachtig evenwicht tussen de koraalmelodie, tekstinhoud en vorm.
Het tweede deel is een recitatief voor de alt, koor en het continuo. Afwisselend klinkt de strakke melodie, aangevuld met een vrij bewegend recitatief. De continuopartij is gemodelleerd naar de koraalmelodie.
De daaropvolgende bas-aria wordt gekenmerkt door onstuimig klinkende passages in de beide violen als expressie van stormachtige zee en golven waarin een schip dreigt te verpletteren. 
Deel vier is een koraalbewerking voor de twee hobo’s d’amore en de tenoren. Opvallend zijn de vele imitaties tussen de beide blazers en het continuo.
Evenals deel twee is het vijfde deel een combinatie van koraal en recitatief. Hier klinkt het koraal vierstemmig voor het koor en wordt het recitatief door de solisten, respectievelijk bas, tenor, alt en nogmaals bas uitgevoerd. In het continuo klinken constant gebroken akkoorden in zestiende noten.
In de tenor-aria die volgt worden de woorden ‘schweig’ en ‘taumelnde’ muzikaal gesymboliseerd; het zwijgen doormiddel van rusten en het wankelen doormiddel van hakkelende toonladderfiguren. Deze symbolen horen we eveneens in de strijkersinleiding. In het gedeelte waar het handelt over ‘Kreuz’ en Trübsal’ zien we veel #kruizen verschijnen en de samenklanken worden dissonant. Na het Adagio op het woord ‘Trost’ volgt een Da Capo.
De cantate besluit met een koorzetting van de twee laatste coupletten van het koraal.
Bach zette in deze cantate diverse instrumentale en vocale combinaties in om de tekst te schilderen en componeerde daarmee een bijzonder mooie cantate.
Jelte Hulzebos

Enige info over dirigent, koor, organist en solisten
Jelte Hulzebos studeerde orgel en klavecimbel aan het conservatorium te Groningen bij Wim van Beek en Jacques Ogg. Hij behaalde voor orgel het Einddiploma Solospel ‘Cum Laude’ en zijn klavecimbelstudie sloot hij af met het behalen van het diploma Uitvoerend Musicus. Hij verwierf het diploma Bachelor of Music voor orkestdirectie aan de Hogeschool voor de Kunsten Constantijn Huygens en het diploma voortgezette studie orkestdirectie aan de Messiaenacademie, beide bij Tilo Lehmann. Als organist van de Nieuwe Kerk is hij een van de vaste bespelers van het monumentale Timpe orgel uit 1831.
Sinds 1991 speelt hij een belangrijke rol in de organisatie en uitvoering van de maandelijkse cantatediensten in deze kerk. Daar voerde hij talrijke werken uit de 17de en 18de eeuw uit, waaronder Bach’s Hohe Messe, de Johannes-Passion en het Weihnachtsoratorium. Jelte Hulzebos is dirigent van het Cantate Consort en leider van het Noordelijk Barokensemble. Naast zijn concerterende activiteiten als organist, klavecinist en dirigent doceert hij in dezelfde vakgebieden. Orgelopnamen verschenen op zijn eigen cd label Cambiata Records waaronder de veel geprezen cd, Scheidemann, Sweelinck, Tunder en Bach in de Martinikerk te Groningen.
Website: www.jeltehulzebos.com

Het Cantate Consort is in 1992 opgericht ten behoeve van de cantatediensten die maandelijks in de Nieuwe Kerk in Groningen worden gehouden. Sinds de oprichting staat het onder leiding van Jelte Hulzebos. Het verleent jaarlijks een zestal malen medewerking aan deze diensten, waarin geestelijke muziek in een liturgische context wordt uitgevoerd – vaak cantates van Bach, maar ook werken uit de vroege Duitse barok (Schütz, Schein, Bruhns, Buxtehude), hun Italiaanse voorgangers (Gabrieli, Monteverdi) en muziek uit de renaissance (Byrd, Orlando di Lasso, Palestrina). Zangers uit verschillende koren en ensembles uit Groningen worden per project uitgenodigd om in het Cantate Consort te zingen.

Mannes Hofsink (*1981) is als cantor-organist verbonden aan de Nieuwe Kerk te Groningen. Daarnaast is hij stadsbeiaardier van Meppel, dirigent van koorvereniging Wijker Kunst en pianist van het Meppeler Mannenkoor. Ook heeft hij een concert- en lespraktijk.
Mannes studeerde orgel 1e fase en kerkmuziek bij Gijs van Schoonhoven aan de Saxion Hogeschool te Enschede, afdeling conservatorium. Orgel 2e fase studeerde hij aan de Messiaen Academie bij Cor Ardesch en eveneens bij Gijs van Schoonhoven, koordirectie aan het Prins Claus Conservatorium te Groningen bij Louis Buskens en beiaard (Bachelor en Proficient of Carillon) aan het Carillon Instituut Nederland bij Boudewijn Zwart. Geruime jaren coachte organist Toon Hagen hem op het gebied van improvisatie en interpretatie. Ook nam hij deel aan enkele studieweekenden van de Leadership Academy Conductors. Momenteel volgt hij incidenteel improvisatielessen bij organist Hayo Boerema. Voor meer informatie kijk op manneshofsink.nl

David van Laar (altus). Tijdens zijn studie orgel bij Theo Jellema ontdekte de jonge altus David van Laar zijn altstem en zijn liefde voor zingen. Kort daarop startte hij in 2013 zijn studie zang bij Hanneke de Wit aan het Prins Claus Conservatorium in Groningen. In juni 2017 sloot hij zijn bachelor cum laude af. Tijdens zijn studie volgde David ook lessen bij Maarten Engeltjes en bij Michael Chance aan het Koninklijk Conservatorium in den Haag, waarvoor hem door het Prins Claus Conservatorium een beurs werd toegekend. Masterclasses ontving hij van onder anderen Margreet Honig, Nico van der Meel, Marcel Boone, Paul Triepels en Elsina Jansen. Afgelopen december was David altsolist bij het live uitgezonden NPO Radio 4 Kerstconcert onder leiding van Klaas Stok, met het Radio Filharmonisch Orkest en Consensus Vocalis.

Han Warmelink is een actief tenorsolist die met diverse koren en instrumentale gezelschappen samenwerkt. Zijn specialisme is muziek uit de late renaissance en de vroege barok, met name werk van Schütz , Buxtehude en tijdgenoten. Hij voelt zich goed thuis in Monteverdi´s Mariavespers, oratoria van Carissimi, Purcell en Händel en de sierlijke barok van Charpentier, Rameau en Campra. Han soleert frequent en onder leiding van tal van dirigenten in de cantates van J.S. Bach en is een bevlogen evangelist in diens Johannes en Markus Passion (versie Koopman).
Naast solist is Han al 30 jaar lang aanvoerder van het kwintet Sequens en het daar omheen gebouwde Consequens. Hij maakte vele jaren deel uit van het professionele kamerkoor Capella Frisiae olv Hoite Pruiksma en van 2008-2013 was hij verbonden aan het Vlaamse Currende olv Erik van Nevel. In 2012 werkte hij mee aan de uitvoeringen van de Leidse Koorboeken door het Egidius College olv Peter de Groot. Met deze gezelschappen maakte hij diverse cd-opnamen, als ensemblezanger en als solist.

Roele Kok (bas) studeerde piano aan het Prins Claus Conservatorium in Groningen. Hij studeerde daar in 2010 af bij Paul Komen. Zijn eerste zanglessen kreeg hij in 2008 van Hanneke Tichelaar in Groningen. Sinds 2009 studeerde hij klassieke zang, eveneens aan het Prins Claus Conservatorium. Zijn docenten waren Anneloes Volmer, in de vooropleiding, en Hanneke de Wit. Hij sloot deze studie in juni 2014 succesvol af.Hij volgde masterclasses bij Marion van den Akker, Claron McFadden, Marcel Rijans, Rian de Waal en Margreet Honig. Liedklassen volgde hij bij Eelko Moolenaar en Marien van Nieukerken.Verder studeerde Roele, als pianist, liedbegeleiding in de Masteropleiding van het Artez-conservatorium te Zwolle bij Marien van Nieukerken. Hij sloot die studie in januari 2013 af.Roele is actief als solist en als koorzanger bij Capella Frisiae, de Nederlandse Bach Academie, Consensus Vocalis en Kamerkoor Provocanto.


– – –

Het volledige programma voor 2022 – 2023 vindt u onder het kopje Cantatediensten

– – –

De cantatediensten staan wel onder financiële druk: uw gift in de collecte, de donaties en bijdragen van de kerk zijn onze inkomstenbronnen. Willen wij de musici redelijk vergoeden dan is uw financiële steun onontbeerlijk. Zij zetten zich al jaren met groot enthousiasme en kundigheid in.

Daarom vragen wij een bijdrage van minimaal € 10,- in de collecte die bij de uitgang van elke cantatedienst wordt gehouden, of via een Tikkie afgedrukt in de liturgie. Maar voor dit jubileumjaar zou een bijdrage van € 15,- niet misstaan.

Daarnaast kunt u zich aanmelden als donateur door overmaking van ten minste € 25,- op banknummer NL67INGB0009444965 t.n.v. Commissie Cantates in de Nieuwe Kerk.

PS: de Commissie Cantates in de Nieuwe Kerk is een ANBI instelling, omdat zij (in die zin) valt onder de Protestantse Gemeente Groningen (PGG). U kunt daarom eventuele giften aan de Commissie bij de aangifte Inkomstenbelasting opgeven. U moet dan ook melding maken van de ANBI instelling, en dat is bij giften aan de Cantatediensten dus de PGG.

– – –

– – –